رفتارشناسی واکنش‌های عمومی نسبت به مرگ مریم میرزاخانی‌؛

جامعه‌ای که می‌خواهد تصویرش را در موفقیت‌های بین‌المللی اصغر فرهادی و مریم میرزا‌خانی ببیند

گیل نگاه/گروه اجتماعی:اول: آیا مرگ یک پروفسور زن ریاضی در سن چهل‌سالگی بر اثر سرطان غم‌انگیز است؟ بلاشک. چرا غم‌انگیز نباشد. سرطان چطور می‌تواند غم‌انگیز نباشد؟ مرگ در چهل‌سالگی چطور می‌تواند غم‌انگیز نباشد. یک پروفسور زن ریاضی برای مردمی که درصد زیادی از زنانش به‌واسطه‌ی تفکیک‌های جنسیتی بسیار جدی از بسیاری از صحنه‌های اجتماعی و سیاسی و غیره حذف شده‌اند مشخصا یک چهره‌ی قوی‌تری از یک زن را بازنمایی می‌کند. منظور این است که پشت این همذات‌پنداری درصد زیادی از مردم با این زن یک پیچیدگی‌هایی هم هست که باید در تحلیل‌های در رابطه با این نوع سوگواری در نظر گرفته شوند. در جامعه‌ای که ساختارهای بی‌عدالتی تنها محدود به مسئله‌ی طبقاتی نمی‌شود در نظر گرفتن این نوع پیچیدگی‌ها وظیفه‌ی هرکسی‌است که می‌خواهد تحلیلی جامع‌تر از مسئله ارائه بدهد و حتی نقد بسیار رادیکال کند.

سوگواری برای مریم میرزا‌خانی و غرور ملی که شانه‌به‌شانه‌ی ناسیونالیسم می‌زند

دوم: آیا پشت این نوع سوگواری با مریم میرزا‌خانی نوعی از غرور ملی که شانه‌به‌شانه‌ی ناسیونالیسم می‌زند وجود دارد؟ صراحتاً بله.

جامعه‌ای که دائم در حال تحقیر شدن است و دسترسی به جنبش‌های اجتماعی بسیار قوی و پیشرو برای انعکاس روح جمعی تحول‌خواه خویش ندارد به‌راحتی مسئله‌ی عقده‌ی حقارت خودش را در موفقیت‌های فردی افرادی خلاصه می‌کند که تنها نقطه‌ی اشتراکش با آن‌ها ملیت‌شان است. این است که اصغر فرهادی یا مریم میرزا‌خانی نقششان برای چنین جامعه‌ای فراتر از یک زن یا کارگردان موفق می‌شود. بخش زیادی از جامعه می‌خواهد تصویر خودش را بیشتر در موفقیت‌های بین‌المللی امثال فرهادی یا مریم میرزا‌خانی ببیند. می‌خواهد آن‌ها نمایندگانش باشند. می‌خواهد بگوید آن‌چیزی که مرا بازنمایی می‌کند موفقیت مریم میرزا خانی، نبوغش و اسکار فرهادی است. این است که این‌طور افراد به‌راحتی تبدیل به فیگور‌های «ملی» می‌شوند بدون این‌که خودشان اصلاً نقش بسیار فعالی در این مدل فیگور شدن بازی کنند. جامعه‌ی تحقیر شده دست به دامن موفقیت این نوع افراد می‌شود تا کمبود‌هایش را این‌طور فرافکنی کند. آیا این مسئله قابل نقد است؟ صراحتاً بله. اما این نقد نمی‌تواند متوجه شخص مریم میرزاخانی باشد یا برای روشن کردن این مسئله به‌تحقیر جایگاه اجتماعی او بپردازد.

‌جایی که موفقیت یک فرد عامل تحقیر دیگران می‌شود

سوم: در جامعه‌ای که بی‌عدالتی طبقاتی و بی‌عدالتی جنسیتی تا به این حد سیستماتیزه‌ شده و در هم تنیده شده ‌است، در بسیاری از موارد فردی که این موانع را کنار زده است در جایگاهی «بینابینی» قرار می‌گیرد. به‌عنوان‌مثال مشخصا زنان طبقه‌ی متوسط رو به بالا توان بیشتری برای پس زدن ستم جنسیتی قوی علیه خودشان رادارند تا زنان طبقه‌ی فرودست. اما اولا این مسئله قابل عمومی‌انگاری شدن نیست. دوما صرف اینکه زنان طبقه‌ی فرودست صدای کمتری دارند دلیلی برای نادیده گرفتن ستم جنسیتی علیه زنان طبقات دیگر نیست. اکثریت کسانی که از سد‌های چنین جوامعی می‌گذرند برای «باقی ماندن» دست به دامن نقاط قوت دیگری می‌شوند تا جایگاه‌های ضعف دیگری را بپوشانند. این مسئله در طبیعت هر مبارزه‌ای نیز نهفته است. آن چیزی که در این مورد حیف است، این است که این مسئله نمود جنبشی و اجتماعی ندارد و در جامعه‌ای تا به این حد دور شده از دغدغه‌های همگانی اجتماعی و سیاسی «افراد» نماینده‌ی این کشمکش می‌شوند و این مسئله بیشتر منطق سرمایه‌دارانه را تقویت می‌کند که بله شما نیز اگر بخواهید موفق شوید، می‌توانید و اگر نتوانستید یعنی لیاقتش را نداشتید. آن‌جایی که موفقیت یک فرد عامل تحقیر دیگران می‌شود جامعه باید با این سوال مواجه شود که چرا؟

سوگواران ایرانی بیماران سرطان

چهار:سرطان در ایران اصلاً مسئله‌ی شوخی برداری نیست. سرطان یکی از عاملین بزرگ مرگ‌ومیر در ایران است. علت شیوع بیش از حد سرطان در میان ایرانیان صد در صد با وضعیت اقتصادی و سیاسی و وضعیت کلی جامعه سر و کار دارد. این است که نه‌تنها مریم میرزاخانی در چهل‌سالگی بلکه علت مرگ او نیز دلیلی برای همذات‌پنداری در صد زیادی با او و سوگواری برای او می‌شود. جواب این مسئله همیشه این رتوریک نیست که پس دیگر بیماران سرطانی که صدا ندارند چه؟ سوال اینجا این است که چرا مسئله‌ی سرطان در ایران و بیماران فرودستی که قادر به پرداخت هزینه‌های گزاف درمانی خویش نیستند به درستی طرح نمی‌شود؟ این سوال طبیعتا جای پرداخت دارد اما نه در صورت‌بندی‌ای که سوگواری بر سر مرگ یک شخصیت شناخته‌شده به علت سرطان را در تقابل با این طرح سوال قرار دهد.

(۰)(۰)



کد مطلب: 127299
تاریخ: ۲۶ تیر ۱۳۹۶

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.

گزارش تصویری

گزارش تصویری مراسم بزرگداشت شهید بابک نوری در مسجد باب الحوائج رشت

گیل نگاه/امیرصالح غنجی:عصر امروز پنج شنبه دوم آذرماه مراسم بزرگداشت بابک نوری هریس شهید مدافع حرم در مسجد باب الحوائج رشت برگزار شد. در این مراسم علاوه بر خانواده این شهید جوان، شماری از مردم و مدیران و…

گزارش تصویری مراسم تجلیل از کتابداران و ترویج گفتمان کتابخوانی در گیلان

گیل نگاه/امیرصالح غنجی: مراسم تجلیل از کتابداران و ترویج گفتمان کتابخوانی در گیلان با حضور جمعی از نویسندگان، مفاخر، هنرمندان، پژوهشگران و مدیران استان از سوی اداره کل کتابخانه های عمومی گیلان برگزار شد.(مشروح گزارش را اینجا بخوانید)

گزارش تصویری مراسم تشییع پیکر دو شهید مدافع حرم در رشت

گیل نگاه/اشکان شعبانی: صبح امروز چهارشنبه اول آذرماه مراسم تشییع دو شهید مدافع حرم علیرضا نظری و بابک نوری با حضور جمع زیاد از مردم و مدیران از جمله مصطفی سالاری استاندار گیلان در رشت برگزار شد. این…