به بهانه‌ی افتتاح گالری «الهی» در رشت؛ مرکز استانی که هنرمندانش از بنیان‌گذاران نقاشی معاصر ایران هستند؛

گالری داری به سبک سلبریتی‌ها

گیل نگاه/سایه چوبچیان

گیلان و گیلان زمین با آنکه در زمینه هنر معاصر ایران سابقه‌ای سرآمد و درخشان دارد، اما هنرمندانش در این شهر یتیم مانده‌اند. حرکت‌های کم‌رنگ و ضعیف در زمینه هنرهای تجسمی از جانب ارگان‌های دولتی (به بهانه پر کردن چارت اداری و جشنواره‌های فرمایشی و یا عرض‌اندام کردن کارمندان برای مسئولین و…) و بخش خصوصی نه‌تن‌ها تاثیری در فراگیری و شناخته شدن هنر و هنرمندان این خطه نداشته (فروش آثار و اقتصاد در هنر به کنار)، بلکه سبب سرخوردگی بسیاری از هنرمندان نیز شده.
منظور از یتیم بودن در این مورد خاص دو مطلب است:
۱- عدم‌حمایت ارگان‌های دولتی از هنرمندان و هنر دوستان، چه در زمینه سرمایه گذاری و اختصاص بودجه و فضا، چه ازنظر حمایت از بخش خصوصی که البته این معضل خوشبختانه یا متاسفانه مختص گیلان نیست و هر جا که برویم کم‌وبیش آسمان‌ همین رنگ است.
۲- کم بود تعداد گالری حرفه‌ای (به لحاظ فروش) در این منطقه نسبت به پتانسیل خوبی که دارد و ناشی بودن گالری دار‌ها گا‌ها «که موجب تاسف است. از کلمه ناشی استفاده کردم زیرا گالری دار‌ها عمدتا یا در زمینه فروش دسترسی به آن طبقات اجتماعی خاص را ندارند که در این بلبشوی اقتصادی توان خرید آثار هنری را داشته باشند و به همین دلیل مواجب گالری خود را از اجاره شبی فلان تومان و… تامین می‌کنند و هیچ فروش آثار را به خود تحمیل نمی‌کنند و یا به آن طبقه خاص دسترسی دارند اما در شناخت و معرفی آثار هنرمندان واقعی مهجور مانده‌اند و با حمایت از هنرمندان مسن آماتور، تیشه به ریشه خود و هنرمندان حرفه‌ای و همه اهداف والایشان می‌زنند. در نتیجه عده‌ای از هنرمندان که به صورت فردی هنر خود را طی سالیان در سطوح بالاتری ارائه داده‌اند فاصله می‌گیرند از گالری‌های شهر! و گالری دار هم نباید امید به فروش آثار آماتور به کلکتورهای حرفه‌ای را داشته باشد.
آن می‌شود که در بهترین حالت هنرمندان آماتور آثار خود را به خریداران آماتور می‌فروشند، البته این هم به نوبه خود خوب است و جای امیدواری. اما باز هم وضعیت تغییری نمی‌کند هنرمندان گیلانی در گیلان زمین نا‌شناس و در خارج از این منطقه زبانزداند!
حال برویم سراغ تاثیری که این احوال بر هنرمندان می‌گذارد. من این آسیب‌ها را در چهار گروه دسته‌بندی کرده‌ام.
عده‌ای تبدیل‌شده‌اند به هنرپیشگان‌ همه‌کاره که هر جا سفره‌ای پهن باشد و نمایشگاهی برقرار و اسپانسری در کار و پوس‌تر و کاتالوگ مجانی، تابلویی زیر بغل زده با ژست‌های نخ‌نمای خود حضور به هم می‌رسانند، نه اینکه قصد زیر سوال بردن این جماعت باشد منظور آن است که بی‌مهری‌ها سبب چنین دگردیسی‌ای شده است.
برخی دیگر نیز کلا عطایش را به لقایش بخشیده‌اند و قید فعالیت هنری در این شهر را زده‌اند و در تهران و جاهای دیگر فعالیت می‌کنند و گا‌ها» چنان مورد آزار و اذیت هنرمند نماهای همشهریشان قرار می‌گیرند که دست از شناسنامه و محل تولد خود می‌شویند و منکر گیلانی بودن خودند.
و بعضی در برزخ مانده‌اند و با وسواس و گاهی با اصرار این‌وآن در برخی از رویدادهای هنری شهر شرکت می‌کنند و هر بار به خود می‌گویند این آخرین بار است.
و اما آخرین گروه و مهم‌ترین آن‌ها، نسلی که طی ده سال گذشته پا به عرصه هنر نهاده‌اند و هنرمندانی درخشان هستند که در تهران و عرصه‌های بین‌المللی به‌سختی جای خود را بازکرده‌اند و برای بقا تلاش می‌کنند و در این بازار مکاره‌ای که به راه افتاده به حاشیه رانده می‌شوند. حال اینکه اینان میراث داران ضیاءپور، محصص‌ها، آغداشلو، محجوبی و لاشائی‌ها هستند و به لطف آن هاست که گیلآن‌هم چنان سر زبان‌هاست و البته مایه شرمساری اهالی هنر این خطه که قدردانشان نیستند. هنرمندانی چون مریم عاشوری، مریم اشکانیان، نداغیوری، منیرصحت، مهدی شریف زارع، سلاله عبدل‌پناه، حامد قلی‌زاده و پژمان صفرنژاد و…!
هر بار کسی بیادگذشته درخشان و آن «غرور بخصوص» زبانزد سعی در انجام کاری می‌کند نیمه راه به هر دلیل یا از هدف اولیه منحرف می‌شود یا به هزاران دلیل نمی‌شود که به شود.
از حال خراب اهالی هنر که گفتیم از فعالیت گالری‌ها هم بگوییم.
جای بسی شادی و سرور است که طی یک سال اخیر گالری او که مدتی است دست از فعالیت خود کشیده باز در صحنه حاضرشده، با احتساب اینکه نیمی از فضای گالری سابق آب‌رفته و به رستوران تبدیل‌شده. با آن‌که مدیر گالری آقای منتظری رودبارکی سنگ بنای دانشگاه هنر گیلان را گذارده و حق بسیاری بر گردن نسل جدید هنرمندان گیلانی دارد، خبری از آن آرمان‌گرایی سابق که نیست هیچ، به قولی آرمان‌هایش به رستوران گالری ختم شده! باید از او بپرسیم کی خواب ِکی بیدار؟!
البته که گالری پویا را هم نمی‌توان از قلم انداخت این گالری قدیمی‌ترین گالری خصوصی رشت است که همچنان به بقای خود ادامه می‌دهد و به خاطر حضور معلمی شیرین چون سیاوش یحیی‌زاده، طی سالیان مأمن هنرمندان و هنرجویان و هنر دوستان بوده است و با همه زیاد و کم (به‌زعم اندیشه‌های رادیکال در چیستی و چگونگی هنر و باید‌هایش و سعی دوباره و دوباره و دوباره در کالبدشکافی هنر و هنرمند و مارکس و هگل و هایدگرو هابرماس و با نگاهی جامعه باور برای خواص و عوام)
کورسویی همواره روشن بوده و هست چه برای نسل قدیم چه نسل جدید.
گالری مارلیک هم که وابسته به وزارت ارشاد اسلامی است و هر از گاهی جشنواره‌ای برگزار می‌کند و هر از گاهی دوسالانه‌ای به قول دولتمردان در حد توان استان (نمی‌دانم چرا این واژه در حد توان استان همیشه در پایین‌ترین سطح مصادره به مطلوب می‌شود! حد توان استان گیلان واقعا آن‌قدر پایین است؟) و هر از گاهی نمایشگاهی از همه اقشار هنرجو، هنرمند و هنرپیشه و با آنکه فضای بسیار مناسبی دارد آن‌چنان که باید تاثیر گزار نبوده است.
گالری کوچه باغ را فراموش نکنیم که با همه تلاش‌های خرد و کلان خانم عارف نیا باز هم نتوانست آن گونه که شایسته هنرمندان این خطه است عمل کند. جدای مسیر دور و دراز آن نسبت به شهرهای رشت و انزلی، که خود عاملی شده برای عدم استقبال و حضور هنرمندان. ناآشنایی گالری دار با پیچیدگی‌های این حرفه و عدم وجود دانش کافی در زمینه هنر و انتخاب هنرمندان سبب می‌شود که هر از گاهی این گالری پایگاهی شود برای آنانی که در زمینه هنرهای تجسمی فقط خودشان خودشان را جدی می‌گیرند!
البته باید یادآوری کنم نمایشگاه‌های خوبی هم در این گالری شکل‌گرفته‌اند که شایسته تقدیر است و جسته‌وگریخته شاهد حضور هنرمندان فعال و به نامی از اقصا نقاط ایران هستیم که موجب دلگرمی اهالی هنر می‌شود و از این منظر گالری کوچه‌باغ گوی سبقت را از گالری‌هایی پر سابقه‌ای چون پویا که همیشه رنگ نمایشگاه‌هایش پاسخگوی یک سلیقه و نگاه خاص است و گالری مارلیک که با همه زرق‌وبرقش مکانی ست برای خالی نبودن عریضه از جانب وزارت ارشاد، گوی سبقت را ربوده است. بماند که درفروش آثار، رفتار حرفه‌ای مثل گرافیک و تبلیغات خوب معمولاً خبری نیست. کمبود یک کار‌شناس خوب در این گالری بشدت حس می‌شود.
یکی دیگر از افتخارات گیلانیان خانه فرهنگ گیلان است که اولین ارگان فرهنگی مردم‌نهاد کشور است. متولیان این خانه با ایجاد گروه‌های مجزا در زمینه تجسمی، موسیقی، داستان‌نویسی، فرهنگ گیلکی و… در راستای ارتقاء فرهنگ و هنر گیلان تلاش می‌کنند و گاه‌گداری نمایشگاهی از هنرمندان ریزودرشت استان برگزار می‌کنند. به‌رغم همه این زحمات، گروه تجسمی خانه فرهنگ به خاطر نگاه خودی‌ناخودی اعضاء که نزدیک به دودهه از تأسیس آن می‌گذرد همچنان اب‌تر مانده است.
آنچه این روز‌ها سبب دلگرمی شد خبر گشایش گالری الهی با لهجه تهرونی است (بیشتر بخوانید) که جنب‌وجوشی را برانگیخته و چه بسیار هم خوب برای استانی به این بزرگی با این ظرفیت بالای هنری و آن تعداد کم گالری. این قدم را از جانب خانم حکیم الهی به فال نیک می‌گیریم. اما همان‌گونه که حبیب‌الله آیت‌اللهی در مقدمه کتاب شیوه‌های مختلف نقد هنری می‌گوید «نقد امربه‌معروف و نهی از منکر است» ازاین‌رو چندخطی به شما می‌نویسم که هنوز در مسیر شروع، قدم‌های اول را برمی‌دارید و ما هم خواهان ترقی شما هستیم به خاطر آن غرور به‌خصوص رشتی‌ها!
در هفته گذشته چشممان به جمال بنرهایی روشن شد که برای اولین بار افتتاح یک گالری را تبلیغ می‌کردند و شیرین‌تر از آن پیام آقای محجوبی عزیز به مناسبت افتتاح گالری الهی در رشت و شگفت‌تر اسامی نام آشنایی چون حسین محجوبی و ایران درودی و محمود زنده رودی به چشم می‌خوردند و در مقدمه‌ای که توسط مدیر گالری نوشته‌شده بود سخن از شأنی بود که به‌واسطه روابط اجتماعی به اثر اعطا می‌شود.
تا اینجای کار که همه‌چیز عالی بماند که نقص‌هایی هم بود مثل غلط‌های املایی و نبود آدرس در برخی از نسخه‌های چاپی و ضعیف بودن گرافیک مجموعه اما در مقابل اصل عمل با احتساب این‌که اولین قدم بود قابل‌چشم‌پوشی.
روز افتتاحیه نمایشگاه یک از هزاران به‌اتفاق جمعی از دوستان به گالری رفتیم فضایی نسبتاً مناسب با استقبالی کم‌وبیش خوب از جانب میزبانان نسبت به بازدیدکنندگان.
اما در انتخاب هنرمندان هیچ‌گونه معیار و هدفی مشخص نبود (چیزی که مشخص بود فرمایشی بودن نقاشان بود که گویی توسط کیوری‌تر (نمایشگاه گردان) محترم از روی لیستی بدون شناخت انتخاب شده بودند. گویی تنها برای اینکه افتتاحیه‌ای بگیرند از هر جا که توانسته بودند آثاری را جمع‌آوری نموده بودند، که خوب این اتفاق در گالری‌هایی که گالری دار گیلانی نیست رخ می‌دهد (مثل کوچه‌باغ)، نه اینکه امری طبیعی باشد (با یک سرچ ساده در گوگل می‌توان اسامی هنرمندان مختلف گیلانی را پیدا کرد و البته رزومه آن‌ها را)، درواقع گالری و نگارخانه خود یک رسانه و مدیا است که باید در برگزاری درست نمایشگاه‌ها دقتی بسیار خرج کند تا جامعه باهنر واقعی و فاخر روبرو گردد نه اینکه از هر گوشه‌ای نوایی ناموزون شنیده شود.
ناگفته نماند که رزومه‌هایی که در کاتالوگ چاپ‌شده بودند خود گویای سره از ناسره بود و نیازمند کمی مطالعه برای انتخاب دقیق‌تر.
این مسئله را که به کناری بگذاریم نحوه‌ی چیدمان آثار بسیار ضعیف بود. اصولاً کارهایی که اندازه بزرگی دارند را در فضای بزرگ‌تر قرار می‌دهند تا مخاطب با طیب خاطر و از فاصله مناسب اثر را تماشا کند و آثار با اندازه‌های کوچک را در فضاهای بسته‌تر تا مخاطب از نزدیک جزییات اثر را بررسی کند. دراین‌باره به گالری دار‌ها نمی‌توان خرده گرفت چون این وظیفه کیوریتور مجموعه بود.
نکته دیگر هدف خانم حکیم الهی بود در ایجاد ارتباط چهره به چهره میان هنرمند و مخاطب بود که جای بسی تعجب بود که ایشان حتی آرتیست‌هایی که از آنان کار گرفته‌شده بود را نمی‌شناختند!
اما قسمت هیجان‌انگیز این نمایشگاه حضور مدیرکل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌اتفاق معاونت هنری ارشاد و همچنین آقای فیاض زاهد فعال سیاسی و استاد دانشگاه و آقای شکریه از اعضای شورای شهر رشت و رئیس اتاق اصناف که به نوبه خود امری نادر بود. البته! فقط حضور فیزیکی برای عکس گرفتن و چند جمله قصار گفتن! نه کمک عملی در جهت گسترش فرهنگ خرید آثار…
دست‌مریزاد به خانم الهی که این جمعیت را برای اولین بار در افتتاحیه یک نمایشگاه نقاشی آن‌هم در یک گالری خصوصی گرد هم آورد.
البته باید خاطرنشان کنم که این آقایان هرکدام به‌قدر کفایت حضار را مستفیض کردند، از وعد‌ها و سخن‌هایی که مد امروز سیاست‌مداران است (مانند بحران آب). بعضی از آن‌ها هم که چهره اپوزیسیون به خود می‌گیرند در سایه‌سار دولت و حکومت می‌آرامند جز حرف قدم از قدم برنداشتند. و آن قدم چه می‌توانست باشد؟ خرید تابلو و ایجاد این فرهنگ در طبقه اجتماعی خودشان، که خوب در این مورد باید گله کرد از عدم آگاهی دولت‌مردان ما از واقعیت‌های موجود فضای هنری. کاش یکی از این آقایان به افتتاحیه یک نمایشگاه نقاشی دریکی از گالری‌های معتبر تهران رفته بود تا آن‌قدر‌ها هم ذوق‌زده نمی‌شدند از اتفاقی مشابه آن و گاهی بهتر از آن توسط دیگر گالری‌ها رخ‌داده بود و آن‌ها حضور نداشتند.
و خلاصه برویم سر اصل داستان که سبب شد من این متن را بنویسم و آن نکاتی که می‌خواهم خواهرانه به شما خاطرنشان کنم.
خانم الهی عزیز گیلان سرزمین بنیان‌گذاران نقاشی معاصر ایران است درست که در خود استان آن گونه که باید به هنر و هنرمندانشان ارج نمی‌نهند، از شما به‌عنوان یک هنرمند و گالری دار انتظار می‌رود لااقل گامی فرا‌تر در این زمینه بگذارید با انتخاب‌های درست. اولین و مهم‌ترین آن‌ها که با وسواس زیادی باید صورت می‌گرفت انتخاب کیوریتور مناسب بود.
آقای فاروق مظلومی را تا شب افتتاحیه نمی‌شناختم، نخست که لب به سخن گشود و از کتاب‌هایی که خوانده بود وام گرفت در صحبت؛ لبخندی به لبانم نشست اما بعدازآن سخنانی به زبان آورد که به هیچ رو شایسته گیلانیان نبود. وقتی شما درجایی با این پیشینه قوی اقدام به برگزاری نمایشگاه و افتتاح گالری می‌کنید باید راجع به گذشته و حال آن مطالعه کنید. ایشان فرمودند «من توقع داشتم بیشتر منظره ببینم در میان نقاشی‌ها نه آثار مدرن» آقای مظلومی، ضیاپور را می‌شناسید؟ محصص‌ها را چه طور آیدین را که حتماً می‌شناسید! حسین زنده رودی را چه؟ پاکباز را؟؟! تمامی اهالی هنر ایران با این اسامی آشنا هستند. بد‌تر از همه اینکه ایشان به‌عنوان کیوریتور مجموعه برای جبران اشتباهش در چیدمان آثار با سخنانی لفاظانه سعی در دلجویی بعضی هنرمندان داشت. البته ایشان درجایی خودشان گفته‌اند: (همچنان معتقدم ما کیوریتور و استیتمنت نویس نداریم.)
خیلی کنجکاو شدم این آقای از بهترین‌های تهران را بیشتر بشناسم سرچ غلیظی انجام دادم که موجب شد این امر بر من روشن گردد که کیوریتور مشهور ما از اعماق معدن با نوشتن کتاب پرسپکتیو برای دانشجویان هنر به‌واسطه GPS سر از ادبیات درآورده‌اند سپس که به قول خودشان در ادبیات راه به‌جایی نبردند به‌واسطه آشنایی با برخی اسامی بزرگ در هنر به سراغ نقد و کیوریتوری رفته‌اند و جالب‌تر اینکه خودش هم به سخنان خودش توجهی نمی‌نمایند! آقای مظلومی در کشور ما نه‌تن‌ها برای بوق زدن بلکه برای نقدنویسی و کیوریتوری نیز باید مجوز صادر شود.
خلاصه کلام خانم الهی، گیلانیان را باید بهتر بشناسید تا هنرشان را به مردم بشناسانید. بهتر نبود از کیوریتور بنام‌تری استفاده می‌کردید برای رسیدن اهدافتان در رشت؟ منتقد‌ها و نویسندگان ادبیات تجسمی گیلانی را می‌شناسید؟ امیر سقراطی، امین شاهد، سیامک دل‌زنده و بسیاری دیگر… به نام‌تر از آن آقا نبودند؟ و مطمئناً با روی گشاده از شما استقبال می‌کردند.
دلخور نشوید از ما زیرا که رنج‌دیده ماییم. نخوردیم نون گندم ولی دیدیم دست مردم، درست که ما در این خطه در این زمینه خیلی فقیریم اما در کانون هنر ایران یعنی تهران خیلی از ما سری میان سروران داریم. در حد و اندازه‌ای که لیاقتش را داریم ظاهر شوید نه در وسع کم استانمان.

گيل نگاه: انتشار اخبار و یادداشت‌های دريافتی به معنای تائید محتوای آن نيست و صرفاً جهت انجام رسالت مطبوعاتی و احترام به مخاطبان منتشر می‌شود.

(۰)(۰)



کد مطلب: 157959
تاریخ: ۲۰ آذر ۱۳۹۶

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.
نصرتی

متاسفانه ۹۹ درصد آدمها بیشتر اهل حرف زدن هستند تا عمل کردن. جنباندن قلم و ادبیات بلغور کردن در مورد نان گندم و دست مردم یک چیز است و عمل کردن و با سرمایه شخصی و با عشق جایی را ساختن یک چیز دیگر. البته که خانم چوبچیان مشخص است که تخریب را خوب می شناسند و ساختن را نه. هم چون تیتری که انتخاب کرده اند تا نوشته شان با چسبانده شدن به کلمه سلبریتی دیده شود. چه سرنوشت غم انگیزی. همه شاد باشند و در یک جشن شرکت کنند و یک نفر روزنامه نگار مغموم در گوشه ای بایستد و لبخند تلخ بزند. به هر حال من به عنوان کادر اجرایی نگارخانه الهی خوشحالم که افتتاح نگارخانه باعث شد اطلاعات خاک گرفته خانم چوبچیان از بایگانی در بیاید و دیده شود.

(۰)(۶)

پاسخ

گزارش تصویری

گزارش تصویری پیروزی داماش بر مس نوین کرمان وصعود به مرحله نهایی

گیل نگاه/امیرصالح غنجی:عصر امروز دوشنبه 25 دی ماه در چهارچوب هفته هجدهم از مرحله نخست رقابت‌های فوتبال لیگ دسته دوم باشگاه‌های کشور و در گروه یک این مسابقات، تیم فوتبال داماش گیلان در استادیوم سردارجنگل رشت پذیرای مس…

گزارش تصویری نمایش «دوباره اون آهنگ رو بزن سم» در تماشاخانه هامون

گیل نگاه/آیسان حقیقت:نمایش "دوباره اون آهنگ رو بزن سم" از ۲۴ دی در تماشاخانه هامون رشت به روی صحنه رفته است. این نمایش با متنی از وودی آلن به کارگردانی ناصر بنی اسدی تا ۲۹ دی ساعت ۱۹…

گزارش تصویری پیروزی شیرین ملوان بندرانزلی مقابل اکسین البرز

گیل نگاه/امیرصالح غنجی: عصر امروز یکشنبه 24 دی ماه ملوان بندرانزلی موفق شد در زمین خود 3 امتیاز حساس را به امتیازاتش اضافه کند و به رده هفتم جدول لیگ دسته اول صعود کند. زننده تنها گل این…