در ویژه برنامه نگارخانه «الهی» رشت به مناسبت شب یلدا عنوان شد؛

از ریشه‌شناسی یلدا تا آداب‌شناسی گیلانیان/گیلانیانی که شب یلدا ۴۰ نوع خوراکی بر سر سفره می‌گذاشتند/ تلاش مردم برای حفظ فرهنگ ایرانی

گیل نگاه/امیرحسین کریمی: ویژه برنامه نگارخانه الهی به مناسبت شب یلدا عصر امروز پنج شنبه ۳۰ آذرماه در محل این نگارخانه در خیابان تختی برگزار شد. هوشنگ عباسی، فیاض زاهد و سروش اکبرزاده سخنرانان این مراسم بودند.

آئین‌های مختلف شب چله در گیلان

هوشنگ عباسی پژوهشگر فرهنگ گیلان سخنان خود را با ریشه‌شناسی کلمه یلدا آغاز کرد و گفت: یلدا یک کلمه سوریانی است و ریشه این جشن از ابتدا در ایران بوده است.
عباسی اضافه کرد؛ بر اساس فلسفه شب یلدا فصل سرما به سه قسمت تقسیم می‌شده که شب چله قطع کننده قسمت اول و دوم آن بوده است.
او همچنین درباره رسم شب چله در گیلان توضیح داد؛ گیلان یکی از مناطقی است که به دلیل تنوع بومی و اقلیمی دارای آداب ویژه‌ای چه در زمینه نوروز و چه در زمینه شب یلدا است.
این پژوهشگر با اشاره به تقویم‌هایی محلی که بین مردم رواج داشته اضافه کرد: در‌گاه شمار دیلمی هر ماه یک آیین داریم که اساس همه آن‌ها احترام به طبیعت است.
این پژوهشگر فرهنگی با اشاره به کرامت مردم گیلان عنوان کرد: به باور مردم گیلان حداقل باید سر سفره هفت نوع میوه وجود داشته باشد و حتی در برخی مواقع معتقد بودند نباید کمتر از چهل مورد از اقلام غذایی بر سفره موجود باشد.
او همچنین با اشاره به خوراکی‌های معروف گیلان گفت: یکی از خوراکی‌های معروف سر سفره خوج، کونوس و برنج برشته و دوشاب بوده است که اکثرا پای ثابت همه سفره‌های یلدا بوده است.
عباسی همچنین در پایان سخنان خود به مبحث شام یلدا و جشن عروسی در شب یلدا هم اشاره کرد و گفت: مردم گیلان اعتقاد داشتند که شام یلدا باید بدون گوشت باشد و معمولا با ماهی و سبزی‌های محلی شام را طبخ می‌کردند.
او در ادامه عنوان کرد: آیین دیگر یلدا برگزاری مراسمی برای تازه عروسان بوده است. برای این کار در یک مجمع مسی انواع میوه‌ها و یک شی قیمتی قرار می‌دادند و به همراه داماد به خانه عروس می‌بردند.

فرهنگ برابری و مبارزات مدنی در گیلان

سخنران دوم برنامه فیاض زاهد بود که ابتدا در سخنان خود به بررسی تاریخ و فرهنگ گیلان پرداخت و گفته‌های خود را اینگونه آغاز کرد:؛ یکی از بزرگ‌ترین تهاجم‌ها به ایران تهاجم اسکندر مقدونی و بعد از آن هم تهاجم اعراب مسلمان است که تا بخش زیادی موجب تغییر بسیاری از فرهنگ‌های ما شد اما نتوانست ریشه و اساس فرهنگی ما را خدشه دار کند.
زاهد همچنین عنوان کرد: اگرچه ما اغلب در دوره‌های مختلف تاریخی یکپارچگی سیاسی نداشتیم اما فرهنگ ما کاملا از بین نرفت و پایه‌های آن تا به امروز حفظ شده است.
اودر ادامه سخنان خود به مبحث فرهنگ برابری در گیلان هم ورود کرد و عنوان کرد: یک بار آن آقایی که هشت سال رییس جمهور ما بود به گیلان آمد و از روی نادانی به بانوان گیلانی و فرهنگ برابری در گیلان توهین کرد و فرهنگ ما را به سخره گرفت که من‌‌‌ همان زمان سرمقاله‌ی طویلی علیه او نوشتم و در آن عنوان کردم: تو نمی‌دانی به چه سرزمینی آمده‌ای، اینجا سرزمینی است که سربازان اعراب هفده بار به آن حمله کردند و نتوانستند سد گیلان را بشکنند.
این فعال سیاسی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به تلاش مردم برای حفظ فرهنگ ایرانی خود گفت: ما با گذار از زمانی که اغلب اسم‌ها غیر ایرانی بود، امروزه به جایی رسیده‌ایم که بر اساس آمار سازمان ثبت احوال بیش از پنجاه درصد نام‌هایی که به ثبت رسیده فارسی هستند و این خود نشان از یک تلاش مدنی برای حفظ و بازیابی فرهنگ ایرانی دارد.
در ادامه برنامه هم نادره حکیم الهی صاحب گالری الهی با همراهی صدای تار یکی از نوازندگان گیلانی برای حضار به قرائت شعری از حافظ پرداخت.

شب، سرودی ابدیست
سروش اکبرزاده دیگر سخنران این گردهمایی فرهنگی بود.
او سخنان خود را با تحلیلی از ماهیت شب در ادبیات و اسطوره آغاز کرد و گفت: شب یلدا شبی است که باید در آن از اهریمن صفتی عبور کنیم.
او شب را زمانی برای زمزمه عاشقان و عارفان می‌داند و معتقد است بر خلاف آنچه که همگان اعتقاد دارند، شب نه محل ظلمات و ظلم، بلکه محل وصل و آفرینش است.
به گفته اکبرزاده بسیاری از بزرگانی که در تاریخ و فرهنگ ما صاحب نام‌اند، شب اندیش بوده‌اند.
او علاوه بر فرهنگ ایرانی به فرهنگ دینی هم ورود کرد و شب را در فرهنگ دینی هم بررسی کرد و گفت: در تاریخ دینی ما هم به شب توجه ویژه‌ای شده است.
او در نام بردن مصداقی برای این گفته خود عنوان کرد: در دین ما شب قدر را آن چنان مهم می‌دانند که معتقدند شب‌های قدر نه منحصر به سه شب، بلکه کل شب‌های سال به مانند شب قدر ارزنده‌اند.
این فعال فرهنگی- سیاسی در پایان بخش سخنان خود گریزی هم به حافظ خوانی و فن حافظ خوانی زد؛ او پیچش زلف در شعر حافظ را پیچش ایام و مشکلات راهی می‌داند که حافظ راه جهان را با آن توصیف می‌کند.
اکبرزاده در ادامه با آوردن مصداقی از شعر مولوی باز هم به اهمیت شب در فرهنگ ایرانی اسلامی تاکید کرد و گفت: می‌بینیم که شب در ادبیات، اسطوره و فرهنگ نه تنها منحصر به شب یلدا و شب قدر نیست، بلکه تقدیس شب سراسر این سه بستر را در بر می‌گیرد.

(۰)(۰)



کد مطلب: 160032
تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۶

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.

گزارش تصویری

گزارش تصویری پیروزی داماش بر مس نوین کرمان وصعود به مرحله نهایی

گیل نگاه/امیرصالح غنجی:عصر امروز دوشنبه 25 دی ماه در چهارچوب هفته هجدهم از مرحله نخست رقابت‌های فوتبال لیگ دسته دوم باشگاه‌های کشور و در گروه یک این مسابقات، تیم فوتبال داماش گیلان در استادیوم سردارجنگل رشت پذیرای مس…

گزارش تصویری نمایش «دوباره اون آهنگ رو بزن سم» در تماشاخانه هامون

گیل نگاه/آیسان حقیقت:نمایش "دوباره اون آهنگ رو بزن سم" از ۲۴ دی در تماشاخانه هامون رشت به روی صحنه رفته است. این نمایش با متنی از وودی آلن به کارگردانی ناصر بنی اسدی تا ۲۹ دی ساعت ۱۹…

گزارش تصویری پیروزی شیرین ملوان بندرانزلی مقابل اکسین البرز

گیل نگاه/امیرصالح غنجی: عصر امروز یکشنبه 24 دی ماه ملوان بندرانزلی موفق شد در زمین خود 3 امتیاز حساس را به امتیازاتش اضافه کند و به رده هفتم جدول لیگ دسته اول صعود کند. زننده تنها گل این…