وجود ۳ گسل‌ فعال دریای کاسپین در ایران/ ۱۳ سونامی مهم در منطقه دریای کاسپین ثبت شده‌ است

گیل نگاه: در دریای کاسپین تعدادی گسل وجود دارد که به گفته محققان ۳ گسل فعال این حوزه در خاک ایران کشیده شده است و توان لرزه زایی و احتمال سونامی در آن وجود دارد.

به گزارش ایسنا، محققان کشور معتقد هستند داده‌های تاریخی موجود نشان می‌دهند حدود ۱۳ سونامی مهم در منطقه دریای کاسپین ثبت شده‌ است، که اکثر آنها در نواحی مرکزی کاسپین به وقوع پیوسته‌اند.

لرزه‌خیزی قابل توجه ناحیه کاسپین مرکزی ناشی از وجود یک ناحیه فرورانش در این منطقه است از این رو احتمال وقوع سونامی در صورت وقوع زمین‌لرزه‌هایی با بزرگای حدود  ۸ در  آن ناحیه بسیار زیاد است.

این محققان بر این باورند بر اساس این واقعیات احتمال رویداد گل فشان، زمین‌لغزه و زمین‌لرزه و به تبع آنها احتمال تشکیل امواج بلند سونامی، البته نه به شدت سونامی اقیانوسی، در دریای کاسپین وجود دارد.

سونامی ایران تنها محدود به دریای کاسپین نمی‌شود، بلکه در دریای عمان در محدوده منطقه مکران نیز گسل‌های فعال زیادی وجود دارد که احتمال زلزله‌های اقیانوسی در آن وجود دارد.

منطقه مکران حدود ۶۰۰ کیلومتر از نوار ساحلی جنوب شرقی ایران است که در غرب به تنگه هرمز (گسل راستا لغز راستگرد میناب) و در شرق به نزدیکی شهر کراچی (گسل‌های راستا لغز چپگرد چمن و اورناچ نال Ornach Nal) محدود شده است. در امتداد مکران شاهد فروراندگی قسمت اقیانوسی صفحه عربی به زیر صفحه اوراسیا هستیم. یکی از اثرات این فروراندگی ایجاد آتشفشان‌های تفتان و بزمان در ایران و سلطان در پاکستان است و همچنین کوه‌های مکران یکی دیگر از نشانه‌های اثر فرو راندگی در منطقه است.

شواهد تاریخی نشان می‌دهد زلزله‌های مختلف و شدیدی در مکران روی داده، ولی تنها زلزله شدیدی که به صورت دستگاهی ثبت شده و سونامی نیز ایجاد کرده، زلزله سال ۱۹۴۵ است که سونامی به ارتفاع ۱۲ متر ایجاد کرد و به گفته تعدادی از محققان حدود ۴ هزار نفر کشته شدند.

گسل مکران فقط حدود ۱۰۰ کیلومتر از سواحل جنوبی ایران فاصله دارد و چنانچه فعال شود، پیش‌بینی می‌شود امواج ناشی از فعالیت آن در مدت زمان ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به سواحل ایران و پاکستان برسد.

گسل‌های مهم دریای کاسپین

دکتر محمد مهدی خطیب، رئیس هیأت مدیره انجمن زمین ساخت و زمین شناسی ساختمانی ایران در گفت‌وگو با ایسنا، با اشاره به گسل‌های کشیده شده در دریای کاسپین گفت: گسل‌هایی در جنوب دریای کاسپین وجود دارد که تحت عناوین گسل‌های “کاسپین”، “جنوب کاسپین” و “شمال البرز” از آنها یاد می‌شود؛  این گسل‌ها میان رشته کوه‌های البرز و پوسته کاسپین قرار دارند.

وی با بیان اینکه این گسل‌ها در نقشه‌های تکنوتیکی ایران آورده شده‌اند، اظهار کرد: همه این گسل‌ها جزو گسل‌های فعال محسوب می‌شوند و آثار فعالیت این گسل‌ها از سوی زمین شناسان مورد مطالعه قرار گرفته است.

خطیب با تاکید بر اینکه بررسی‌های تاریخی نشان از رخدادهای زمین‌لرزه‌های متعدد بر روی این گسل‌ها دارد، خاطرنشان کرد: بر اساس داده‌های موجود به دست آمده از زمین‌لرزه‌های تاریخی و هم زمین‌لرزه‌های دستگاهی نشان می‌دهد که کانون این زلزله‌ها بر روی این گسل‌ها واقع شده است و باعث زمین‌لرزه‌های متعددی شده‌اند.

رییس هیات مدیره انجمن زمین ساخت و زمین‌شناسی ساختمانی ایران اضافه کرد: با توجه به شرایطی که این گسل‌ها دارند، پتانسیل لرزه‌خیزی هم برای آنها متحمل است و احتمال حرکت مجدد و رخداد زمین‌لرزه بر روی این گسل‌ها وجود دارد.

آیا گسل‌های کاسپین غیر فعال بودند؟

این استاد گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند با اشاره به برخی گفته‌ها در زمینه فعال شدن مجدد گسل‌های دریای کاسپین، توضیح داد: گسل‌های فعال به گسل‌هایی گفته می‌شود که در طی ۳۵ هزار تا ۵۰۰ هزار سال گذشته حداقل یک تا دو زمین‌لرزه داشته باشند.

وی اضافه کرد: حال ممکن است فعالیت این  گسل‌ها مربوط به زمانی باشد که امکانات لازم برای دریافت اطلاعات آن را نداشتیم و داده‌های موجود بر اساس مطالعات زمین شناسی است که بر روی ترانشه‌ها صورت گرفته است و یا مربوط به داده‌های اخیر باشد که با استفاده از ایستگاه‌های لرزه‌نگار به ثبت رسیده است.

خطیب ادامه داد: محققان این حوزه بر اساس یافته‌های جدید به دست آمده از این مطالعات احتمال رخداد لرزه‌ای جدید بر روی گسل‌ها را محاسبه می‌کنند و بر این اساس احتمال رخداد لرزه‌ای جدید را می‌دهند.

سونامی در دریای کاسپین

این محقق حوزه زمین ساخت با تاکید بر اینکه احتمال سونامی در دریای کاسپین وجود دارد، یادآور شد: متاسفانه اطلاعات تاریخی از سونامی‌های دریای کاسپین در دست نیست ولی محققان کشور در این زمینه پروژه‌های مطالعاتی را در دستور کار دارند.

وی در عین حال تاکید کرد: ولی مطالعات ما نشان می‌دهد که دریای کاسپین پتانسیل سونامی را دارد ولی نمی‌توان وقوع آن را پیش‌بینی کرد.

صاحبان اصلی گسل‌های کاسپین

رئیس هیات مدیره انجمن زمین ساخت و زمین شناسی ساختمانی ایران با اشاره به ۳ گسل اصلی دریای کاسپین گفت: همه این گسل‌ها در جنوب دریای کاسپین و در داخل خاک ایران قرار دارند.

وی ادامه داد: هرچه به سمت غرب دریای کاسپین برویم گسلی به نام گسل “آستارا” کشیده شده که از کنار شهر آستارا عبور می‌کند.

خطیب با تاکید بر اینکه این گسل یکی از گسل‌های فعال حاشیه دریای کاسپین است، اضافه کرد: ادامه این گسل وارد کشور آذربایجان خواهد شد.

وی افزود: از طرف دیگر گسل دیگری به نام گسل “عشق‌آباد” وجود دارد که در کشور ترکمنستان قرار دارد ولی ادامه این گسل وارد پوسته کاسپین و دریای کاسپین می‌شوند.

این محقق تاکید کرد: ولی گسل‌های “کاسپین”، “جنوب کاسپین” و “شمال البرز” همگی در داخل خاک ایران قرار دارند.

سونامی دیگر در دریای جنوب ایران

استاد گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند با اشاره به گسل‌های موجود در دریای عمان (جنوب ایران) گفت: گسل‌های این دریا با عنوان گسل مکران شناخته می‌شود که شرایط آن با گسل‌های دریای کاسپین متفاوت است.

وی به بیان تفاوت‌های میان گسل‌های دریای کاسپین با دریای عمان اشاره کرد و توضیح داد: پوسته اقیانوسی عمان در محل مکران در زیر پوسته قاره‌ای در حال فرو رفتن است از این رو در این منطقه با “فرورانش قاره‌ای” مواجه هستیم از این رو از سواحل مکران تا جازموریان منطقه فشاری ایجاد شده است که گسل‌های متعدد با روند شرقی-غربی در آن وجود دارد.

خطیب، مهمترین گسل‌های مکران را گسل‌های “قصر قند” و “بشاگرد” را از مهمترین گسل‌های منطقه مکران نام برد و گفت: مجموعه گسل‌های مکران نیز از جمله گسل‌های فعال هستند به گونه‌ای که داده‌های دستگاه‌های لرزه‌نگاری و شتابنگاری نشان می‌دهد که در این منطقه دارای زمین‌لرزه‌های متعددی است ضمن آنکه داده‌های تاریحی نیز نشان از لرزه‌خیزی بالای این گسل دارد.

این محقق با بیان اینکه در مکران دو نوع زمین‌لرزه وجود دارد، اظهار کرد: یک دسته از زمین‌لرزه‌ها کم عمق و دسته دیگر از زلزله‌ها دارای عمق زیاد هستند، ادامه داد: زمین‌لرزه‌ها با عمق زیاد، زمین‌لرزه‌هایی هستند که مربوط به شکستن پوسته اقیانوسی فرو رونده به زیر پوسته ایران درمکران می‌شود که گاه عمق زلزله‌های آن به ۳۰۰ کیلومتر نیز می‌رسد.

وی با تاکید بر اینکه سازوکار زمین‌لرزه‌های منطقه مکران با سایر زمین‌لرزه‌های کشور متفاوت است، خاطر نشان کرد: زمین‌لرزه‌های منطقه مکران زمین‌لرزه‌هایی با سازوکار کششی هستند که در اعماق زمین رخ می‌دهند.

خطیب نمونه این نوع زمین‌لرزه در مکران را زمین‌لرزه سراوان ۳ سال قبل دانست که بزرگای آن ۷٫۶ ریشتر رخ داد که عمق آن در ۳۰۰ کیلومتری بوده است. علی‌رغم بزرگای بسیار زیاد این زلزله، به دلیل عمق زیاد بر روی زمین آسیب جدی وارد نکرد.

وی با تاکید بر اینکه در جنوب سونامی تنها در دریای عمان است، توضیح داد: خلیج فارس جزء پوسته اقیانوسی نیست از این رو سونامی در این خلیج رخ نخواهد داد.

(۰)(۰)



کد مطلب: 163747
تاریخ: ۲۳ دی ۱۳۹۶

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.

گزارش تصویری

گزارش تصویری دیدار جمعی از جوانان حامی دولت و نماینده ولی فقیه در گیلان

گیل نگاه/جواد میرحسینی: دیدار صمیمی و هم اندیشی جمعی از جوانان حامی دولت با آیت الله رسول فلاحتی، امام جمعه رشت و نماینده ولی فقیه در گیلان صبح امروز برگزار شد. (گزارش مشروح)  

به روایت تصویر؛

آیین طشت گردانی شهرک تاریخی ماسوله

گیل نگاه/ بابک جدی: هرساله با فرارسیدن ماه محرم و در غروب پنجمین روز این ماه، آیین مذهبی طشت گردانی توسط اهالی محل کشه سر در شهرک تاریخی ماسوله برگزار میشود.  

گزارش تصویری نشست خبری سپاه قدس گیلان به مناسبت هفته دفاع مقدس

گیل نگاه/پویا بصیری: پیش از ظهر امروز نشست خبری سپاه قدس گیلان به مناسبت هفته دفاع مقدس در سالن جلسات حسینیه شاهد و ایثار و با حضور اصحاب رسانه یرگزار شد. '