نگاهی به وضعیت «عکاسی خبری» استان در گفت و گو با پویا بازارگرد؛

فقدان دبیرعکس در رسانه‌های گیلان / عکاسی خبری حال خوبی ندارد / عکاس خبری، عکاس ژست‌های متفکرانه نیست

گیل نگاه / امیرحسین کریمی: بسیاری روز عکاسی را با روز عکاس اشتباه می‌گیرند. اشتباهی که در انبوه تبریک‌ها نادیده گرفته می‌شود و عمدتاً کسی بخش‌ها و بحث‌های مختلفش را نمی‌جوید. در همین راستا با پویا بازارگرد عکاس خبرگزاری مهر و دبیرعکس پایگاه خبری گیل‌نگاه که سابقه چندین مقام عکاس و رسانه و همچنین حضور در چند نمایشگاه گروهی عکس را در کارنامه خود دارد به گفتگو نشسته‌ام تا گوشه ای از کاستی ها و معضلات عکاسی خبری در استان را بررسی کنیم.

 

فقدان دبیرعکس در رسانه‌های گیلان

بازارگرد نقل خود از عکاسی خبری استان را اینگونه آغاز می‌کند:
پیش از آن که بخواهیم راجع به عکاسی خبری صحبت کنیم باید مبحث رسانه را بررسی کنیم. اولاً این که ما در اکثر پایگاه‌های خبری استان سمتی با عنوان «دبیر عکس» نداریم تا همانطور که بر کار نگارش خبر نظارت می‌شود، بر بخش عکس هم نظارت شود.

بازارگرد معتقد است: «این شاید اصلی‌ترین دلیلی باشد که با وجود پایگاه‌های خبری بسیاری که در سطح استان وجود دارد، هنوز سرویس عکس شاخصی نداریم. حال ممکن است عکاسان خبری برجسته‌ای در گیلان باشند که با رسانه‌های کشوری کار کنند اما به طور کلی خروجی عکس رسانه‌های ما، خروجی‌های قابل اعتنایی نیستند.»

او را کمی بیشتر در دایره آسیبی که مطرح می‌کند، نگه می‌دارم. از او می‌خواهم تا اصلی‌ترین عللی که موجب وقوع چنین وضعی شده‌اند را نام ببرد.

 

عکاسی خبری حال خوبی ندارد

این عکاس جوان گیلانی در ادامه عنوان می‌کند: «این موضوع و اصل آسیب آن می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. مثلاً شاید بتوان به بحث مالی اشاره کرد؛ همه عکاسان خبری استان می‌دانند که میزان دریافتی‌ها بسیار کم است و میزان متوسط حق التحریری که یک عکاس خبری دریافت می‌کند به هیچ صورتی نمی‌تواند پاسخگوی وقت، انرژی و تلاشی باشد که او بر سر جمع کردن و انتشار یک گزارش می‌گذارد. این قطعاً یکی از مشکلات بزرگی است که در حوزه خبری گیلان وجود دارد. البته از سوی دیگر و بنا بر صحبت مدیران مسئول پایگاه‌های خبری شاید به واقع ورودی پولی وجود ندارد که آن‌ها توان پرداخت مبلغ بالاتری را داشته باشند. اما قطعاً همین مشکل مالی تاکنون توانسته بسیاری از کسانی که در این حوزه فعال بوده‌اند و اتفاقا خوب هم کار کرده‌اند را درگیر و حتی مأیوس کند. چراکه عکاس وقتی درآمد کافی، پشتوانه محکم و از همه مهم‌تر بیمه کاری ندارد واقعاً ماندنش در این حوزه بسیار سخت می‌شود.»

او ادامه داد: «به طور کلی اگر بخواهیم راجع به ماهیت عکاسی خبری در گیلان صحبت کنیم شاید به جرات بتوان گفت که اصلاً عکاسی خبری در حد استاندارد در استان وجود ندارد. و متاسفانه اغلب کسانی که وارد این حوزه می‌شوند و بخت هنری‌شان را در این عرصه هم امتحان می‌کنند عمدتاً دید درستی از مفهوم، ماهیت و رسالت عکاسی خبری ندارند.»

بازارگرد در تبیین سخنان خود گفت: «شاید اصلی‌ترین علت این اتفاق همان مسئله‌ای باشد که در ابتدا هم به آن اشاره کردم. نداشتن دید درستی از این عرصه به این دلیل است که اکثر عکاسان ما مرجع درستی برای آموختن این موضوع نداشته‌اند یا به عبارت دیگر به درستی هدایت نشده‌اند. و همین موضوع بستری را مهیا کرده است تا هرکسی با هر میزان از سواد بصری وارد کار خبر شود و در مقابل برای مدیران مسئول و سردبیران این رسانه‌ها نیز مهم نبوده که عکاسش چه عکسی و با چه میزان از استانداردهای عکاسی منتشر می‌کند. با این شرایط عکاسی تربیت می‌شود که طی این پروسه بیمار وارد فضای عکاسی شده است و ما می‌بینیم گاهی یک عکاس چندین سال در حوزه خبر شات می زند اما پیشرفت قابل ملاحظه‌ای در دید او به وجود نیامده است. این موضوع آسیبی را متوجه حوزه عکس استان می‌کند؛ در این شرایط کسی که حرفه‌ای کار می‌کند و کسی که محصول یک آموزش نارسا است در یک دسته به نام عکاسان خبری طبقه بندی می‌شوند. البته در چنین شرایطی نمی‌توان اولی را به خاطر مأیوس شدن سرزنش کرد و بر دومی به خاطر محصول کارش خرده گرفت، اما همه این آشفتگی‌هایی که در حوزه عکاسی خبری گیلان وجود دارد از عدم نظارت کافی بر روند آماده سازی عکاسان ناشی می‌شود.»

او عنوان کرد: «این نقد پیش از آن که متوجه عکاس باشد، در وهله اول متوجه پایگاه‌های خبری و رسانه‌ها است و در وهله بعدی اداره ارشاد استان را در مظن اتهام قرار می‌دهد. چرا که در نبود نظارت کافی شما می‌توانید هر کسی باشید و فقط به شرط داشتن یک دوربین و بدون نیاز به هیچ آموزش، آگاهی و رزومه‌ای به این عرصه وارد و رسماً عکاس یک رسانه شوید. با این وجود هیچ گونه نظارت و ساماندهی از طرف بخش مطبوعات و رسانه اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی وجود ندارد. عدم ساماندهی درست این فضا حتی در خانه مطبوعات هم وجود دارد و این نهاد در بخش عکس هیچ بخش نظارتی یا حمایتی خاصی ندارد. پس در این ساختار عکاس در رتبه انتهایی علت این تقصیر جای دارد چراکه اگر فیلترهای حساب شده‌ای وجود داشته باشد دیگر کار به جایی نمی‌رسد که یک کار ضعیف حتی امکان انتشار داشته باشد.»

بازارگرد گفت: «همه این موارد طی سالیان سال روی هم جمع شده است و باعث شده تا این فاجعه رسانه‌ای در استان ایجاد شود. یعنی تعداد بی شماری از عکاسان خبری و در مقابل نبود خروجی قابل ملاحظه‌ای که این ترافیک انسانی را توجیه کند.»

 

گارد مردم در برابر عکاسی خبری

بازارگرد بحث مهمی را پی می‌گیرد. او معتقد است: «یکی دیگر از مواردی که عکاس خبری را در کارش درگیر می‌کند عدم شناخت مردم از رسالت و وظیفه عکاس خبری و عدم آموزش‌های لازم در این زمینه است. حال و در این شرایط اگر مردم انتظار دارند که چیزی از جانب عکاس کار بشود یا کار نشود تماماً به دلیل همان آموزش صحیحی است که در قبال شناساندن عکاس و عکاسی خبری انجام نشده است. بر این اساس همه باید بدانند یک عکاس خبری موظف است تمام برنامه‌هایی که به او سپرده می‌شود را پوشش دهد، حال این که برنامه متعلق به چه جناح سیاسی، چه شخصیت یا کدام رویداد اجتماعی یا فرهنگی است چندان در کار او تفاوتی نمی‌کند و رسالت خبر در چنین مواقعی ایجاب می‌کند تا به درست‌ترین صورت ممکن اطلاع رسانی صورت بگیرد. حال آن که ممکن است این رویداد در تأیید یا رد موضوعی باشد که اجتماعِ وقت نسبت به آن گارد منفی یا مثبتی دارد.»

 

عکاس خبری، عکاس ژست‌های متفکرانه نیست

از بازارگرد می‌خواهم بستر اجتماعی کارش و دیدی که عموم مردم از این شغل دارند را بیشتر باز کند و او اینگونه ادامه می‌دهد: «ببینید به طور کلی ما با یک آسیب یا به بیان عامیانه‌تر با یک سری رفتارهای غلط رو به رو هستیم که در نوع خود انتظاراتی کاذب‌اند. مثلاً این که هر کسی در هر مقامی به خودش اجازه می‌دهد تا در مراسم سخنرانی فلان شخصیت سیاسی یا بهمان شخصیت فرهنگی، عکس خودش را در میان حضار طلب کند و از عکاس بخواهد پرتره‌ای با ژست متفکرانه از او بگیرد واقعاً عادت درستی نیست. چرا یک عکاس خبری باید به چنین موضوعی تن بدهد و در قبال امری که هیچ انتفاع مالی برای او ندارد نفس کارش را زیر سؤال ببرد. این هم از آن مواردی است که یک عکاس خبری در مواجهه با مردم با آن رو به رو است و متاسفانه عادت اشتباه برخی از همکاران ما در این موضوع باعث شده تا این درخواست اشتباه بخشی جدانشدنی از نشست‌ها و برنامه‌هایی باشد که عکاسان خبری در گیلان پوشش می‌دهند.»

 

عکاسان حرفه‌ای چگونه‌اند؟

عکاس خبرگزاری مهر عنوان می‌کند: «یکی دیگر از مواردی که به نظر من بیشتر باید مورد توجه عکاسان خبری باشد، رفتار حرفه‌ای موقع عکاسی است. یک عکاس حرفه‌ای می‌داند چطور کادرش را ببندد که سد راه دیگر عکاسان نشود یا موقعیت گیری و جای گیری‌اش چگونه باشد که بتواند به بهترین شکل ممکن از حداقل زمان استفاده و بهترین تصویر را خلق کند. مسئله دیگری که لازم می دانم راجع به آن صحبت کنم منش و حرکات عکاسی خبری است. چراکه شما وقتی پشت صحنه معروف‌ترین صحنه‌های خبری دنیا را می‌بینید متوجه می‌شوید که چه زحمتی برای این کار کشیده شده است و عکاس باید چقدر هوشمند و از خود گذشته باشد که بتواند صحنه‌ای را روایت کند که گویای آن موقعیت باشد. اما متاسفانه من نمونه‌هایی را می‌شناسم که در طول سالیانی که در حوزه خبری عکاسی کرده‌اند اما حتی یک بار هم برای گرفتن یک عکس خم نشده، خاکی نشده و یا جای گیری حساب شده‌ای نداشته اند. و خروجی‌اش عکس‌هایی شده که از نظر خلاقیت بصری واقعاً فقیر بوده‌اند.»

بازارگرد می‌گوید: «یکی دیگر از مواردی که من در عکاسان جوان‌تر از خودم می‌بینم صبر نداشتن در راه عکاسی است. چرا که برای شکار یک سری از لحظه و برای داشتن برخی فریم‌ها عکاس می‌بایستی صبر داشته باشد و پا به پای سوژه راه برود و تمام حرکاتش را زیر نظر داشته باشد.»
او ادامه می‌دهد: «شاید باورپذیر نباشد اما ما در گیلان عکاسانی داریم که در مراسم‌هایی که برگزار می‌شود نیم ساعت در مراسم حضور دارند، چند شات می زند و بعد از مراسم خارج می‌شود. این موضوع واقعاً عجیب و خنده دار است و فکر نمی‌کنم چنین قاعده‌ای را در هیچ جای دیگری برای عکاسی خبری تعریف کرده باشند. متاسفانه چنین مسائلی خیلی پایه‌ای‌تر از حدی هستند که ما بخواهیم به عنوان آسیب مطرحشان کنیم اما همین‌ها هم در کار بسیاری از عکاسان استان رعایت نمی‌شوند. به عناون مثال چند درصد از عکاسان ما می‌دانند که «چه عکسی لازم است در گزارش باشد یا نباشد»، «چند درصدشان می‌دانند عکس شاخص چه کاربردی دارد و انتخاب درست آن چقدر مهم است؟» و در نهایت «چند درصدشان با چینش درست و استاندارد عکس‌های مستند و خبری در گزارش‌هایشان آشنا هستند؟» من به جرات می گویم که بالای ۹۰ درصد از عکاسان ما با این مفاهیم آشنا نیستند.»

 

تیتری برای عکس، عکسی برای تیتر
پویا بازارگرد دامان صحبت‌هایش را به آب خبرنگاری هم می زند و عنوان می‌کند: «وقتی یک خبرنگار در یک مراسم حضور دارد و تمام اتفاقات آن مراسم را با قلم خود درست و به ترتیب روایت می‌کند، عکاس هم باید بتواند مراسم را با عکس‌های خود منظم و پله پله روایت کند. حال اگر عکاس و خبرنگار هر دو اصول حرفه‌ای کار را رعایت کنند و با هم در راستای روایت پیش بروند قطعاً بر کار هم تأثیر خواهند گذاشت. در جایی که تیتر خبرنگار نیازمند عکسی درخور از عکاس است این دو می‌توانند یکدیگر را پوشش دهند یا زمانی که عکاس برای عکس خود به تیتر نیاز دارد، تیتری گویا می‌تواند صدای عکسش را دوچندان کند.»
او ادامه می‌دهد: «قطعاً شناخت عکاس از خبرنگار و آشنایی با منش کاری او بسیار مهم است و این موضوع باعث می‌شود خروجی دو گزارش مکتوب و تصویری یک رسانه به بهترین نحو انجام بگیرد. اما باز هم سؤال من این است که چند درصد از رسانه‌های استان از اهمیت این ارتباط با عکاسان و خبرنگاران خودشان صحبت می‌کنند؟»

 

عکاسی برای سوژه یا سوژه برای سلفی؟

بازارگرد معتقد است: «چون به نظرم این بخش یکی از اساسی‌ترین مشکلات عکاسی خبری لااقل در گیلان است صریح می گویم. متاسفانه عکاسی خبری برای برخی چیزی شبیه «خاله بازی» و سرگرمی شده است. این که عکاس در تمام مراسم‌ها حضور پیدا می‌کند تا سلفی یا عکس یادگاری بگیرد شاید به خودی خود ناپسند نباشد. اما این موضوع جایی اهمیت پیدا می‌کند که می‌بینیم ما به ازایی برای آن وجود ندارد. به این مفهوم که در کنار عکس‌های یادگاری و سلفی گرفتن‌های بسیاری از عکاسان خبری متاسفانه خروجی خوبی نمی‌بینیم و این گونه گزارش‌های خبری را ممکن است هرکسی با دوربین موبایلش هم بتواند جمع آوری کند. اگر باز هم بخواهم صریح و راحت بگویم؛ باید به حال عکاسی خبری گیلان گریه کرد.»

دبیرعکس گیل نگاه معتقد است: «بخش از زیادی از عکاسی خبری وابسته به کسب اطلاعات است. من این گزاره را با چند مثال ادامه می‌دهم؛ چند درصد از عکاسان خبری استان در فضایی حرفه‌ای آموزش دیده‌اند؟ چند درصدشان روزانه گزارش آژانس‌های معروف عکس جهان را دنبال می‌کنند؟ کدامشان در حوزه عکاسی و خاصه عکاسی خبری کتاب مطالعه می‌کنند یا فیلم آموزشی می‌بینند؟ و در نهایت چند درصد در طول شبانه روز وقت می‌گذارند تا روند عکاسی خبری را دنبال کنند؟ به همین خاطر من به همه بچه‌هایی که با آن‌ها کار کرده‌ام همیشه گفته‌ام که عکس دیدن چقدر می‌تواند در دادن دید درستی به عکاس مهم باشد! قطعاً من هم یک روزی همه این موارد را یاد گرفته‌ام، اما میان میل به یاد گرفتن و اجبار یادگرفتن واقعاً فاصله زیادی وجود دارد. شاید در این فضا من خوش شانس بودم که توانستم درست راهنمایی شوم و تحت آموزش کسانی قرار بگیرم که به این آسیب‌ها آگاه باشند. این قطعاً حالتی هرم مانند دارد و اگر من درست راهنمایی شوم بعدها می‌توانم کسی را درست راهنمایی کنم و این نگاه حرفه‌ای به عرصه خبری پله پله منتقل شود.»
او اضافه می‌کند: «اما نباید فراموش کنیم که مبحث “اشتیاق داشتن” خود عکاس هم مبحث مهمی است. این که خود عکاس چقدر به دنبال آموزش دیدن برود و مشتاق یاد گرفتن باشد واقعاً مسئله مهمی است. اگر من به دنبال آموختن و پیشرفت در این حوزه هستم پس من باید به دنبال اساتید و بزرگان این حوزه بدوم نه این که منتظر باشم تا خود به خود از جانب آن‌ها راهنمایی شوم. در چنین شرایطی اگر کار برای منِ عکاس بازی نباشد، مهم باشد و برایش ارزش قائل باشم قطعاً خود این ارزش گذاری موجب پیشرفت کاری من خواهد شد.»

 

یک فریم خبری چقدر می‌تواند تاثیرگذار باشد؟

گفتگو با پویا بازارگرد به نقطه خوبی رسیده است. تلاش می‌کنم تا گفته‌هایش را به سمت تأثیر عکاسی خبری در جامعه و نقش آن در انتقال اطلاعات متمایل کنم. به بیان او: «شاید اگر ما جست و جویی هرچند کوتاه در تاریخچه عکاسی خبری داشته باشیم و نمونه‌های برجسته آن را «در تعیین تاریخ یا سرنوشت یک جامعه» بررسی کنیم، دیگر نیاز نباشد کسی مانند من از این موضوع مهم حرف بزند. از نظر من یک عکس می‌تواند با نوع و شکل روایت خود شاید سرنوشت یک مملکت را هم تعیین کند. لذا وقتی تمام احوال و اتفاقات شهر یا کشوری می‌تواند در دوربین یک عکاس خبری ثبت و خروجی آن منجر به تولید عکسی شود که تا سال‌ها روایت گر سرگذشت مردم آن ناحیه باشد، دیگر چطور می‌توان اهمیت فریم‌ها در عکاسی خبری را نادیده گرفت؟»
بازارگرد بحث را با ذکر چند مثال ادامه می‌دهد: «مثلاً عکسی که در انتخابات سال ۹۶ در یکی از سخنرانی‌های حسن روحانی از پیرمردی ثبت شد که با لباس کارگری عکس رییس جمهور را در دست داشت شور عجیبی میان رسانه‌ها به راه انداخت. یا در مورد اخیر شورای شهر تهران وقتی که یادداشت مشاور رسانه‌ای شهردار تهران توسط عکاسان شکار شد بسیاری به عملکرد مشاور شهردار نقدهایی وارد کردند. در همین رشت هم وقتی چند سال پیش یکی از مسئولین شهری یادداشتش را رو به عکاسان گرفت فقط چند نفر توانستند غلط املایی او را شکار کنند و آن عکس‌ها به شدت دیده شدند.»

 

صحبت‌هایم با پویا بازارگرد به انتها می‌رسد. از او می‌خواهم تا به عنوان آخرین بند مکالمه اگر صحبت ناگفته‌ای باقی مانده است، بیان کند.

بازارگرد می‌گوید: «تمام این صحبت‌ها و ذکر تجربیاتی که من هم از بزرگان این عرصه آموخته‌ام برای کسانی بود که با علاقه به عکاسی خبری قصد دارند به این حوزه وارد شوند و در آن پیشرفت کنند. وگرنه هرکسی می‌تواند بدون توجه به این ذکر مصیبت‌ها تنها با داشتن یک دوربین وارد این عرصه شود، در نشست خبری شورا و شهردار شرکت کند، عکس سلفی بگیرد و از این که بینندگان اینستاگرامش می‌توانند حضور او را در کنار شخصیت‌های برجسته ببینند خوشحال باشد. اما با همه این‌ها عرصه خبری نمی‌تواند پشتوانه‌ای برای ادامه زندگی باشد و کسی که می‌خواهد حرفه‌ای به این عرصه پای بگذارد باید از این بستر به عنوان سکویی برای موفقیت‌های بزرگ‌تر استفاده کند.»

(۰)(۰)


کد مطلب: 200334
تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۷

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.
گزارش تصویری

گزارش تصویری کارگاه آشنایی با سواد مالی در رشت

گیل نگاه/پویا بصیری: کارگاه آموزش سواد مالی ویژه جوانان صبح امروز با مشارکت معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان و استانداری گیلان در مرکز اموزش و توسعه سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان برگزار شد.      …

گزارش تصویری اجرای تئاتر شازده کوچولو در مجموعه خاتم الانبیاء رشت

گیل نگاه/مائده سیدی: تئاتر شازده کوچولو  عصر امروز در سالن وارش خاتم الانبیاء رشت اجرا شد.                            

گزارش تصویری اختتامیه مرحله منطقه ای مناظره دانشجویان ایران با قهرمانی نماینده گیلان

گیل نگاه/مائده سیدی: مراسم اختتامیه مرحله منطقه ای هفتمین دوره مسابقات ملی مناظره دانشجویان استان گیلان (منطقه شمال و شمال غرب کشور) با حضور رییس سازمان دانشجویان کشور، رییس دانشگاه پیام نور گیلان، رییس جهاد دانشگاهی گیلان، مشاور…