برگ برنده روحانی در انتخابات ۹۶/‌ چالش‌هایی که روحانی برای ماندگاری‌ در پاستور با آن‌ها روبروست

گیل نگاه:فضای سیاسی بیش از قبل رنگ و بوی انتخابات به خود گرفته است، تقریبا عناصر بازی در حال نمایان کردن خود هستند و مختصات رقابت همچون یک جورچین بزرگ کنار هم قرار می‌گیرند‌. یک رییس جمهور مستقر داریم و یک جناح که می‌خواهد برای یک دوره‌ای شدن او وارد رقابت اردیبهشت ماه شود. یک جناح دیگر هم هست که که اگر بار‌ها گفته نامزدش در انتخابات حسن روحانی است اما در اتاق‌های دربسته تصمیم گیری آن‌ها حرف‌های دیگری هم مطرح شده است. تا اینجای کار هنوز پدیده‌ای خارج از این سیکل شناسایی نشده که بخواهد شکل این بازی را تغییر دهد. پس مبنای تحلیل را با همین صورت که گفته شد سامان می‌دهیم. باید در دو سطح بحث کرد؛ بازیگران سیاسی و سرمایه اجتماعی.

بازیگران اردیبهشت
اصلا نمی‌توان گفت که اکنون جناح اصولگرا به صورت یکپارچه به انتخابات سال ۹۶ ورود کرده است. مثل همیشه در این سطح از رقابت سیاسی آن‌ها دچار تعدد قرائت از وضع موجود و نسخه‌های کاملا متفاوت برای مواجهه با آن هستند. آن‌ها فعلا فقط در یک چیز هم نظرند: «نماندن حسن روحانی در ساختمان ریاست جمهوری». این سطح اولیه شرایطی است که حسن روحانی با آن مواجه شده است. یعنی رو به رو شدن با افراد و طیف‌های مختلفی از یک جناح که مستمرا به طرق مختلف تلاش می‌کنند تا آرا او در اردیبهشت آنچنان ریخته شود تا یا به مرحله دوم رفته و آنجا شکست بخورد یا اینکه در‌‌ همان مرحله اول کار را واگذار کند.

سطح تحلیل اما حتما فرا‌تر از این باید برود. باید به سراغ بازیگران سیاسی برویم که می‌خواهند رخ به رخ رییس دولت مستقر شده و از سبد او رای بردارند تاشاید رییس جمهور دوران شوند. حکایت این بازیگران شنیدنی است. برخی همچنان در گذشته مانده‌اند و برخی از آن‌ها با تغییر کاراک‌تر خیلی زود می‌خواهند وارد آینده‌ای تازه شوند.

یکی از چهره‌های اصولگرا اخیرا گفته است «نامزدمان را از کره مریخ نمی‌آوریم» او صادق بوده؛ آن فرد یا افراد یکی از میان همین مصادیقی است که نامشان مطرح است. اگر از افرادی مانند الیاس نادران، علیرضا زاکانی، می‌رسلیم و پرویز فتاح و… به علت عدم استقبال احتمالی جناح و یا مسایلی مانند احتمال عدم تایید صلاحیت بخاطر رجل سیاسی نبودن بگذریم تنها دو گزینه اصلی باقی می‌مانند که به احتمال زیاد از حاضران صحنه رقابت سال آینده خواهند بود؛ «محمد باقر قالیباف و سعید جلیلی»
باید شرایط پیرامونی این دو گزینه را دریافت و آنگاه قضاوت کرد که در ‌‌نهایت کدام یک رقیب اصلی یا دو قطبی ساز روحانی خواهند بود.

سعید جلیلی؛ پیش به سوی نامزدی
هر کس که فکر می‌کند سعید جلیلی که این روز‌ها تا این حد بیش فعالی پیشه کرده تنها برای روشنگری و صرفا بیان نقطه نظراتش می‌کوشد حتما در یک اشتباه بزرگ به سر می‌برد. آن‌ها هم که می‌گویند او صرفا آمده تا فضا را برای حسن روحانی سخت‌تر کند و در ‌‌نهایت کنار خواهد رفت بدون شک نظر نزدیک به واقعیت ندارند. آن‌ها که سعید جلیلی را می‌شناسند از فعالیت‌های او به خوبی فهمیده‌اند که او آمده است تا بماند. می‌خواهد یک پای انتخابات پیش رو باشد. سرعت عجیبی گرفته، نقشه‌های خوبی برای مبارزات انتخاباتی چیده و بازی خود را در دو سطح مواجهه با دولت و اصولگرایان ردیف کرده است. «آیا او برای حسن روحانی یک چالش دردسر ساز خواهد بود؟» بدون شک، آمدن جلیلی برای حسن روحانی به معنای فراهم شدن یک زمین بازی دلخواه است‌. قبل از هر برهان و دلیلی باید گفت که رفتار‌شناسی مردم ایران گواه آن است که وقتی یک بار به کسی یا پدیده‌ای پاسخ منفی دادند بازگشت از این نظر یا غیر ممکن بوده یا خیلی سخت.

اما نکات دیگری را هم می‌توان در نظر داشت؛ الف) سعید جلیلی از رای طبقه متوسط صرف نظر کرده است. او به نقاط محروم و حاشیه‌ای می‌رود تا با تحریک این بخش کمبود رای و سرمایه اجتماعی‌اش را از همین رهگذر تقویت کند. حرف‌های آنچنانی می‌زند و دال عدالت را پررنگ‌تر می‌کند. یک تلاش فرسایشی که بعید است به نتیجه برسد. زمان برای او اندک است. او تضمینی ندارد که به این طیف بدهد.

ب) فن بیان مبارزاتی سعید جلیلی به سختی نمره متوسطی می‌گیرد. او توانایی جذب دراین حوزه را به صورت اندک دارد.

ج) او با یک وضعیت پس زدگی از سمت جناح اصولگرا مواجه شده است. رفقای سابق به رقبای امروز او تبدیل شده‌اند. حتی در میان بدنه سیاسی متمایل به او یعنی جبهه پایداری شک و شبهه افتاده. آن‌ها در حمایت از او استوار نیستند. پس حسن روحانی در مواجهه با سعید جلیلی چندان کار سختی پیش رو ندارد.

محمد باقرقالیباف؛ تاکتیک‌های تازه
خیلی عجیب است که محمد باقر قالیباف را اینگونه در چنین وضعیتی گرفتار کرده‌اند. او در نظر سنجی‌ها مانند ادوار گذشته رای نسبتا خوبی به نسبت سایر گزینه‌های اصولگرا دارد. شهردار تهران است و گرایش به او نیز در میان چهره‌های اصولگرا زیاد است‌. حتی محمد رضا باهنر وقتی از مخالفتش با نامزدی تکراری در انتخابات سخن می‌گوید او را یک استثنا می‌داند و از این قاعده جدا‌. نکته اما این است که زمین بازی‌ای که برخی مشاوران برای او فراهم کرده‌اند مختصاتی دارد که با محمد باقر قالیباف هماهنگ نمی‌شود. مشخص نیست چه اصراری وجود دارد که او را برای مواجهه با حسن روحانی در دوقطبی عدالت – اشرافی‌گری جای دهند‌. مشاوران او گویا خواسته‌اند تا از محمد باقر قالیباف یک احمدی‌نژاد بسازند. یک قهرمان که لباس دو جیب می‌پوشد و بنا دارد تا حق مظلومان را ستانده، از پولدار‌ها بگیرد و به فقرا بدهد. حسن روحانی در مواجهه با این گزینه چه وضعیتی خواهد داشت؟ به نظر می‌رسد که روحانی و قالیباف در رای بخشی از طبقه متوسط شریک هستند اما محمد باقر قالیباف با همین روشی که پیش می‌رود برای رسیدن به رای طبقه ضعیف و فقیر رای طبقه متوسطش را از دست می‌دهد. قالیباف روی طبقه ضعیف تمرکز کرده؛ یک ریسک بزرگ با وجود رقبای متعدد اصولگرا که همگی مشغول سرمایه گذاری روی این بخش هستند.
از سوی دیگر چالش روحانی با محمد باقر قالیباف روی اقتصاد متمرکز خواهد بود. هر چند که قالیباف برای همه پذیر شدنش در میان اصولگرایان شاید که روی برجام هم زوم کند. یک اشتباه دیگر که رای ریزان دیگری را بر پا خواهد کرد.

اصولگرایانی که به روحانی امیدوارند
نکته اما این است که نمی‌توان اصولگرایان را خلاصه کرد در همین دو نامزد که اکنون در راس مخالفت خوانی با دولت قرار گرفته‌اند. این وسط هستند اصولگرایانی که یا نقش مهمی در پیروزی حسن روحانی در انتخابات سال ۹۲ داشته‌اند یا همراه و همیار حسن روحانی بوده‌اند در دوران صدراتش برای پیشبرد امور.

از افرادی همچون، علی اکبر ولایتی، علی اکبر ناطق نوری، علی لاریجانی، برخی اعضای جامعه روحانیت و برخی شخصیت‌های با سابقه اصولگرا حرف می‌زنیم. نوع سیاست ورزی آن‌ها هم از مهم‌ترین مولفه‌های انتخابات ۹۶ است. آن‌ها به حسن روحانی هم در سطح حاکمیتی و هم در به ثمر رسیدن ایده مرکزی‌اش کمک فراوانی کرده‌اند. آیا آن‌ها حاضرند در انتخابات اردیبهشت باز هم همراه او باشند؟ این سوال مهمی است و شاید برای روحانی یک چالش باشد. نکته این است که در شرایط ایده آل اصولگرایان یعنی زمانی که همه برای وحدت هم نظر شده باشند آن چنین هزینه کردی از جانب این راستگرایان حتما سخت خواهد بود. اما اگر اوضاع بر روال سابق باشد و همچنان آشفتگی در میان جناح اصولگرایان حرف آخر را بزند بهترین راهکار برای حفظ شرایط باثبات کشور همراهی با حسن روحانی است.

اصلاح طلبان همراه و ناهمراه
حرف اولشان این است که نامزدشان حسن روحانی است اما برخی می‌گویند که معلوم نیست حرف آخر آن‌ها هم همین باشد. می‌گویند این روز‌ها همه سیاست را به نرخ روز حساب می‌کنند و همین یک چالش فکری پدید آورده برای آن‌ها که مشغول رصد اوضاع انتخاباتی هستند. برخی از آن‌ها زمزمه‌هایی دارند و ادله می‌آورند که یا روحانی با مساله رد صلاحیت مواجه خواهد شد و یا به جهت برخی تحولات از جمله با مشکل مواجه شدن ایده مرکزی‌اش یعنی برجام ممکن است حاضر در انتخابات ۹۶ نباشد. سخت است به این فکر کنیم که آن‌ها از هم اکنون به عبور از روحانی فکر می‌کنند. نهایتش این است که بحث‌هایی داشته‌اند برای روز مبادا؛ روزی که روحانی حاضر در انتخبات ۹۶ نباشد. در بررسی مولفه‌ها به نظر نمی‌توان روی این مساله متمرکز شد که یکی از چالش‌های روحانی عدم حمایت از سوی اصلاح طلبان باشد چه آنکه بدون شک روحانی اقتضای زمانه آن هاست.

سرمایه اجتماعی آقای رییس جمهور
باید صریح حرف زد. حسن روحانی در سطح اجتماعی چالش‌های جدی دارد. زمان اندک است. میوه برجام هنوز آنچنان نرسیده که بتواند برای رشد سرمایه اجتماعی‌اش از آن برداشت کند. ظهور ترامپ هم بذر تردید در برداشت سالم این محصول را کاشته است.

شرایط تغییر کرده است. کار او سخت شده باید طرحی دیگر در اندازد. باید یک زمین تازه چیده شود. پربیراه نیست اگر بگوییم این بزرگ‌ترین چالش او خواهد بود در انتخابات پیش رو. آنچنان که برخی این روز‌ها توصیه می‌کنند او برای توفیق در رقابت باید از ایده ماندن در میان طبقه متوسط دست بکشد. معنای این سخن حتما این نیست که باید در این روز‌ها پوپولیست شود. او باید با مردم بی‌پرده حرف بزند، از گرفتار شدن در دایره سیاست کمی بیرون بیاید. اینجاست که باید گفت بزرگ‌ترین چالش حسن روحانی در انتخابات پیش رو نه در میان بازیگران سیاسی که در سرمایه اجتماعی رقم خواهد خورد. تکلیف بازی بزرگان مشخص شده حالا این بدنه است که باید تصمیم بگیرد. آیا روحانی می‌تواند جامعه را برای دو دوره‌ای شدن راضی کند؟ این‌‌ همان نکته ویژه‌ای است که نمی‌توان تا لحظه آخر به راحتی درباره آن قضاوت کرد. شاید اما جواب این سوال در سوال دیگری مست‌تر باشد: «آیا روحانی حاضر می‌شود از سیاست به اجتماع شیفت کند؟» باید در ‌‌نهایت احترام به علوم سیاسی به جامعه‌شناسی هم اعتقاد داشت. این کلید انتخابات ۹۶ است. همین!

(۰)(۰)


نویسنده: مصطفی صادقی
منبع: خبرآنلاین
کد مطلب: 87901
تاریخ: ۱۸ دی ۱۳۹۵

۱) نظراتی که موجب توهین، هتاکی و افترا نسبت به اشخاص حقیقی و حقوقی است منتشر نخواهد شد.
۲) لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری کنید.

گزارش تصویری

گزارش تصویری نمایش «امپرسیون جیغ‌بنفش» در رشت

گیل نگاه/شیرین کریمی: نمایش «امپرسیون جیغ‌بنفش» که از ۱۸ آذر در رشت به روی صحنه رفته تا 30 آذر برای علاقه مندان اجرا می شود. «امپرسیون جیغ بنفش» نوشته‌ی پیام لاریان به کارگردانی افشین سپاسگزار از ۱۸ آذر،…

گزارش تصویری نشست هم‌اندیشی استاندار گیلان با بخشداران، شهرداران، دهیاران و شوراهای سیاهکل

گیل نگاه/احسان حسن‌پور:مصطفی سالاری استاندار گیلان صبح روز یکشنبه در دومین روز از سفر به شهرستان سیاهکل در نشست هم‌اندیشی با بخشداران، شهرداران، دهیاران و شوراهای اسلامی این شهرستان حضور پیدا کرد(مشروح گزارش را اینجا بخوانید) بعدازاین نشست،…

گزارش تصویری نمایش «مثبت من» در رشت

گیل نگاه/مائده سیدی:اجرای ویژه عکاسان و خبرنگاران نمایش « مثبت من» به نویسندگی و کارگردانی عبدالله بهادری عصر امروز شنبه 18آذر در مجتنع خاتم رشت برگزاز شد. نمایش « مثبت من» به نویسندگی و کارگردانی عبدالله بهادری با…