گیل نگاه: آمارهای موجود حاکی از آن است که امروز زنان ایران در جایگاه و منزلتی دوگانه قرار دارند. از نظر شاخص های بهداشتی و آموزشی زنان ایران در شرایطی به مراتب بهتر از اکثر کشورهای منطقه قرار دارند، اما از نظر حضور در بازار کار و سهم درآمدی، در میان کشورهای در حال توسعه رتبه بسیار پایینی دارند .براساس نتایج آخرین سرشماری (سال 1390) 49.6 درصد جمعیت ایران را زنان تشکیل می دهند اما بنا به دلایل فرهنگی و اجتماعی، نقش آنها در فعالیت های مزد بگیری گسترش نیافته است و تنها حدود 14 درصد شاغلان را زنان تشکیل می دهند. قوانین مدنی و اشتغال زنان موانع بسیاری در برابر اشتغال زنان در ایران وجود دارد. باورهای سنتی و کلیشه یی در مورد نقش های زنان از یک سو و سیاست های رسمی از دیگر سو، عرصه را برای کارکردن زنان در بیرون از منزل تنگ کرده است. وقتی این باور که مرد تامین کننده نیازهای مالی است با بیکاری گسترده و ناکافی بودن فرصت های شغلی همراه می شود نتیجه حاصله تبعیض علیه زنان را توجیه می کند. اگر تعداد مشاغل آن قدر کم باشد که نتوان به همه متقاضیان، کار پیشنهاد کرد پس اولویت داشتن شغل را باید به مردان داد که نان آور خانواده محسوب می شوند و نقش ثانویه زنان در بازار کار همچنان ادامه می یابد. از دیگر سو به موجب ماده 1117 قانون مدنی مرد می تواند همسر خود را از اشتغال به حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد، منع کند. تشخیص این امر هرچند بر عهده قاضی است اما چه تعداد از زنان در صورت منع همسر حاضرند به دادگاه مراجعه کنند؟ برخی از مردان سنتی معمولا با استقاده از این قوانین مانع از کار کردن زنان توانمند خود در بیرون از خانه می شوند. این ممانعت در بسیاری موارد در قالب عشق و علاقه به خورد زنان داده می شود در حالی که هدف اصلی، کنترل زنان و وابستگی آنان به مردان است. فرهنگ مرد سالاری البته این ذهنیت نسبت به کار کردن زن تنها به دلیل وجود قانون نیست بلکه ناشی از فرهنگ مرد سالاری است که ریشه یی طولانی در ایران و جهان دارد. در فرهنگ مرد سالار زنان به عنوان افرادی برابر با مردان از لحاظ شان و جایگاه انسانی تلقی نمی شوند. زنان همواره طفیلی مردان هستند و بهترین جایگاه برای آنها ماندن در خانه و فرزندپروری است. در این نظام مردان کنترل کاملی بر زنان دارند و زنان اگر بنا به نیازهای جامعه مرد سالار در بیرون از منزل کار کنند عموما در مشاغلی موسوم به زنانه، که به لحاظ موقعیت اجتماعی و اقتصادی در مراتب پایین تری نسبت به مشاغل مردان قرار دارند، استخدام می شوند. منشی گری، پرستاری و معلمی معمولا مشاغل زنانه قلمداد می شوند. مشاغلی که درآمد پایینی دارند و ارتقای شغلی چندانی ندارند. تفاوت و تبعیض در فرایند اجتماعی شدن زن و مرد در جامعه از بدو تولد شکل می گیرد. نوزاد پس از تولد موجودی بیولوژیکی است که رفتارهای اکتسابی نقش های اجتماعی را هنوز کسب نکرده است. در اینجا باید به تفاوتی که میان جنس و جنسیت گذاشته می شود توجه کرد. اصل مهمی که امروزه مطرح است نه تفاوت های جنسی میان زن و مرد، بلکه رفتارهای جنسیتی مربوط به زن و مرد است. در تفاوت بیولوژیکی زن و مرد شک و تردیدی وجود ندارد و در مورد آن اختلاف نظری نیست. اختلاف نظر از اینجا شروع می شود که گروهی ادعا می کنند همان گونه که بین مرد و زن تفاوت هایی بدنی وجود دارد در رفتارها، نگرش ها و احساسات آنها نیز تفاوت است و معتقدند صفاتی مانند عاطفی بودن، لطافت، علاقمندی به رسیدگی و مراقبت از دیگران ویژگی های زنان است. در واقع همه ما از سنین کودکی و قبل از آن که معنی پسر بودن یا دختر بودن را بفهمیم شروع به یادگیری نقش هایمان می کنیم. همواره مردها از دوران کودکی برای مشاغل بیرونی با دیدی عینیت گرا و واقع بینانه تربیت می شوند. در حالی که زن ها برای فعالیت های خانگی که به میزان زیاد در انزوای اجتماعی است با دیدی ذهنیت گرا تربیت می شوند. کودک فقط به مادر خود نیاز دارد؟ یکی دیگر از باورهایی که مرد سالاری به واسطه آن مانع از حضور زنان در مشاغلی با موقعیت اجتماعی بهتر می شود پررنگ کردن نقش مادری است. درحالی که اگر به درستی نگاه کنیم تربیت فرزند باید با همراهی پدر و مادر انجام شود. هر دو در به وجود آوردن کودک خود سهم یکسانی دارند و در پرورش او نیز هر دو مسوول هستند. تحقیقات جدید نشان می دهد اگر پدران آگاهانه تلاش نکنند که بخشی از زندگی روزانه فرزندانشان باشند بتدریج از آنان دور خواهند شد و ارتباط موثر را با فرزندان خود نخواهند داشت. پژوهشگران معتقدند حضور پدر از بدو تولد نقش اصلی و اساسی در پرورش کودک دارد. کودکان به شدت با بزرگسالانی که با آنها زندگی می کنند، یکی می شوند. حضور پدر همان اندازه اساسی است که حضور مادر. روانشناسی مدرن نیز این نکته را تایید می کند؛ یک رابطه صمیمانه و تاثیرگذار با پدر از سنین بسیار پایین، به پسر کوچک کمک می کند هویت قوی و متعادلی را توسعه دهد. همین امر برای دختران هم صدق می کند. دخترانی که در طول کودکی و نوجوانی شان یک حمایت موثر از طرف پدرشان دریافت می کنند، در آینده اعتماد به نفس بیشتری خواهند داشت. همچنین آنها قوی تر و مقاوم ترند. ظاهرا آنها به طور ناخودآگاه در آینده روابط بهتری با همسرانشان خواهند داشت. درست است که مردان نمی توانند فرزندی به دنیا آورند و این امری بیولوژیک است اما پژوهش جدید مجله Proceedings of the National Academy of Sciences نشان می دهد مراقبت از فرزندان توسط پدران نه تنها تغییرات هورمونی آنها را تقویت می کند، بلکه مغزشان را نیز دوباره شکل می دهد. در تحقیقات انجام شده، مغز مردان هنگام مراقبت از فرزندان الگوهای شناختی و تعهد عاطفی مشاهده شده در مغز زنان را بروز داد. بنابراین ممکن است شبکه مغزی فرزندپروری وجود داشته باشد که در زنان و مردان مشترک است. مطالعات پیشین نشان داده بودند علاوه بر آن پدرها افزایش هورمون های استروژن، اوکسی توکسین، پرولاکتین و گلوکوکورتیکوئید را نیز تجربه می کنند که چنین تغییرات هورمونی در اثر تماس آ نها با مادر و کودکشان حاصل می شود. کار خانگی نیازمند باز تعریف از دیگر سو، عدم تقسیم کار خانگی بین زن و مرد باعث خستگی بسیاری از زنان شاغل می شود. متاسفانه پختن غذا، نظافت منزل، شستن لباس ها و ظروف و در یک کلام اداره امور منزل در ایران زنانه قلمداد می شود. به این ترتیب زنان شاغل عملا دو برابر شوهرانشان کار می کنند و از دو طرف تحت فشارند. این گونه فعالیت ها بر نوع مشاغلی که زن ها برای آن مناسب شناخته می شوند و هم چنین توانایی آنها برای پذیرش اشتغال در بخش جدید تاثیر می گذارد. در حالی که اگر خوب نگاه کنیم مردانی که به هر دلیلی تنها زندگی می کنند خودشان این وظایف را انجام می دهند و به راحتی از پس آن بر می آیند. اصولا چنین اموری نه زنانه است نه مردانه و حتی می شود ادعا کرد تمام آن چه که به عنوان امور زنانه و مردانه معرفی می شوند، فرهنگی هستند. فرهنگ است که غذا پختن را زنانه و تعمیر ماشین را مردانه می داند. در فرهنگ های دیگر ما تعاریف دیگری از زنانه و مردانه بودن امور داریم . لذا بجاست مردانی که زنان شاغل دارند در امور منزل مشارکت داشته باشند. با توجه به افزایش سطح سواد دختران و نیز سهم قبول شدگان دختر در دانشگاه ها، افزایش میانگین سن ازدواج، کاهش بعد خانوار و کاهش قدرت خرید سرپرست خانوار، افزایش سریع نرخ مشارکت زنان در سال های آتی قطعی است و دولت ها باید برای ایجاد فرصت های شغلی مناسب، با توجه به سطح سواد و مهارت آنها برنامه ریزی کنند. اگر چه طبق آمار تعداد زنان شاغل نسبت به قبل بیشتر شده، اما آنان بیش از مردان، در مشاغل کم دستمزد و آسیب پذیر مشغول کارند، بدون آن که از حمایت اجتماعی و حقوق ابتدایی در محل کار برخوردار باشند. به یاد داشته باشیم محل کار و دنیای کار، کانون راه حل های جهانی برای برابری جنسیتی و پیشرفت زنان در جامعه است. با اشتغال زنان به کارهایی شایسته جوامع را توانمند می کنیم و موجبات پیشرفت اجتماعی- فرهنگی و البته اقتصادی کل جامعه را فراهم می کنیم. باور کنیم زنان نمی خواهند با کار کردن خود به همسر خویش فخر بفروشند، تنها می خواهند در اجتماع حضور داشته باشند و از ظرفیت های انسانی خود که در وجودشان به ودیعه گذاشته شده، استفاده کنند. اشتغال زنان آن گونه که برخی از جزم اندیشان عنوان می کنند باعث افزایش فساد در جامعه نمی شود وگرنه کشورهایی چون عربستان که زنان در آن بسیار محدودتر از زنان ایران هستند باید جوامع سالم تری از ایران باشند. در حالی که شواهد نشان می دهد تا چه اندازه ناهنجاری در عربستان زیاد است. به طور مثال امل زاهد نویسنده زن عربستانی تاکید می کند: چاره یی نداریم جز این که اعتراف کنیم در جامعه عربستان انواع فساد اخلاقی در حال افزایش است و در بیشترخیابان های شهرهای عربستان مظاهر فساد علنی شده. او می گوید: دولت سعودی با اعمال زور و سیاست های سختگیرانه نتوانسته است مانع رواج و گسترش فساد اخلاقی و انحرافات جنسی در جامعه عربستان شود. همچنین مجله آمریکایی «آتلانتیک» نوشته است: دولت عربستان که به عقاید وهابیت ملتزم است، از اختلاط بین زن و مرد جلوگیری می کند اما فساد اخلاقی علنی در این کشور رو به افزایش است و این در حالیست که انواع این فساد بصورت مخفی رواج دارد. در کتاب شاهزاده یا سلطانه نوشته جین ساسون زندگی پر از فساد مردان عربستان از زبان یک شاهزاده خانم عرب روایت می شود. در جامعه یی که زنان جایی در فضای عمومی و اجتماعی ندارند برخلاف آن چه جزم اندیشان ایرانی می پندارند هیچ امنیتی برای زنان وجود ندارد و جامعه نه تنها امن نیست که زنان در معرض زنا و تجاوز، حتی از جانب محارم خود قرار دارند. باور کنیم اشتغال زنان به نفع همه است، بویژه به به نفع مردان.

به اشتراک بگذارید:
برچسب‎ها : اشتغال زنان

نظر شما:

security code